جاذبه گردشگری قلعه رودخان و ماسال

یکی از قلعه های تاریخی که در فاصله 23 کیلومتری از جنوب غربی فومن در گیلان قرار دارد، قلعه رودخان یا قلعه هزار پله نام دارد. علت نامیده شدن به هزار پله وجود حدود هزار پله در امتداد دیوارهای قلعه است. 
به نظر بعضی از کارشناسان، این قلعه در زمان ساسانیان در حمله عرب ها به ایران ساخته شده است و در زمان سلجوقیان این بنا بازسازی شد و برای اسماعیلیان به عنوان یک مقر دفاعی حائز اهمیت بوده است.

 

معماری قلعه رودخان

این قلعه در حدود 22 هزار و 300 متر مربع مساحت دارد و 42 برج و بارو دورتادور آن قرار دارد که قطر و شکل آن ها کمی از هم متفاوت است ولی داخل آنها از یک نقشه تبعیت میکند. قلعه در حدود پانصد متر طول دارد ولی دارای عرض متفاوتی است. مصالح به کار رفته در ساخت قلعه سنگ لاشه، ساروج، گچ و میلیون ها قطعه آجر است.

قلعه رودخان دارای 2 بخش است یکی ارگ که محل زندگی حاکم و حرمسرای او و دیگری قورخانه که محل فعالیت‌های نظامی و زندگی سربازان بوده است.

قلعه رودخان به دلیل قرار گیری بر روی 2 قله، به 3 بخش میانی، شرقی و غربی تقسیم گردیده است.

بخش شرقی بر بلندی تپه 670 متری بنا شده که با یک دروازه از سایر قسمت ها جدا شده است.

بخش میانی که دروازه ی اصلی در آن واقع شده است، در پایین ترین سطح از قلعه قرار گرفته است.

بخش غربی که بر روی شیب تند کوه ساخته شده و دارای قسمت های مختلفی از جمله دروازه ی ورودی، آب انبار، سردخانه، آبریزگاه، شاه نشین و تعدادی واحدهای مسکونی و قراول خانه می باشد.

به دلیل اینکه دروازه قلعه در شیب تند و ضلع شمالی در بین 2 برج بزرگ قرار گرفته است، امکان دسترسی دشمن به قلعه سخت بود. کناره های دروازه ی ورودی 2 سکو با مواد لاشه سنگ به ارتفاع 1.5 متر قرار داشت که به منظور استقرار نگهبانان تعبیه شده بود. درب ورودی به شکل قوس جناغی و به ابعاد 3.5 متر ارتفاع و عرض 2.6 متر میباشد.

بعد از دروازه به یک راهرو می رسیم که دارای سکو در دو طرف آن است و به عنوان بارانداز استفاده میگردید. در محوطه ی قلعه، چند پله از جنس سنگ قرار دارد که به پشت بام بالای دروازه راه دارند که راه ورود به داخل برج های اطراف دروازه از همین بخش است. این برج های عظیم در قسمت پایینی، پر و در قسمت بالا خالی هستند و دارای اتاق های هشت ضلعی میباشند ولی از خارج به شکل استوانه دیده میشوند. در هر وجه این اتاق های هشت ضلعی یک طاق نما با ضخامت 1.5 متر وجود دارد که به پنجره هایی برای نور و محافظت از قلعه میرسند. سقف این برج ها از آجر به شکل دورچین و بدون تیر ساخته شده که روی آن به صورت گچکاری است. ولی تعدادی از برج ها به صورت 2 طبقه باسقف چوبی ساخته شده اند.داخل برج ها از اجاق و دودکش برای گرم کردن نگهبانان در حال خدمت در فصل زمستان در نظر گرفته شده است و دلیل مسقف بودن برج ها، جلوگیری از وزش باد، باران و برف به داخل بوده است.

شاه نشین که محل جایگاه حاکم میباشد، با دروازه ورودی 200 متر فاصله دارد و در ارتفاع 778 متری از سطح دریا یعنی مرتفع ترین نقطه قلعه قرارگرفته است و به عنوان مهم ترین سازه در بخش غربی میباشد.

این مکان دارای 2 بخش تحتانی، فوقانی و یک تراس که محل مناسبی برای نظارت برقلعه و نشستن است. طبقه همکف دارای 2 اتاق و یک ایوان بوده است که ایوان به وسیله پله هایی به طبقه بالا میرسید.

قسمت نظامی در بخش شرقی قلعه بوده است که دارای بخش هایی از جمله دروازه ی ورودی، زندان، محل اسکان افسران ارشد و تعدادی واحدهای مسکونی می باشد. در ضلع جنوب شرقی قلعه یک درب برای خروج اضطراری قرار گرفته است.

در انتهای شمال شرقی قلعه یک ساختمان 2 طبقه بنا شده که مکانی بسیار زیبا است.

در ضلع جنوبی قلعه کوهی است که در آن غاری به عرض 3،  ارتفاع 4 و عمق پانزده متر وجود دارد که در زمان حمله و جنگ، نگهبانان از این قسمت به قلعه علامت میدادند.

وجه تسمیه قلعه رودخان

این قلعه در اوایل دژ رودگان نام داشته است. به دلیل قرارگیری این قلعه در در کنار رودخانه به قلعه رودخان شهرت یافت. کلمه رودخان کوتاه شده ی رودخانه و قلعه رودخان به معنی قلعه ای است که در نزدیکی رودخانه قرار دارد.
نام های دیگر این قلعه هزار پله به دلیل داشتن 935 پله در امتداد دیوار قلعه و نام حسامی به علت نوسازی به دستور سلطان حسام الدین دباج اسحقی میباشد. به زبان تالشی به این قلعه، قلعه رخون نیز میگفتند که بعدها به قلعه رودخان تغییر یافت.


تاریخچه قلعه رودخان فومن در گیلان

بر سنگ نوشته ای که سردر ورودی قلعه بوده و در حال حاضر در موزه گنجینه شهر رشت است نوشته شده که این قلعه در سال ۹۱۸ تا ۹۲۱ هجری قمری برای اولین قدرت منطقه ای که از اطاعت از صفویان سرپیچی کرد (سلطان حسام‌ الدین امیردباج بن امیر علاءالدین اسحق) بازسازی گردید  تا از آنجا به مقاومت بپردازد ولی موفقیتی به دست نیاورد و در مقابله با صفویان پیروز نشد و به دربند گریخت و سرانجام دستگیر و در تبریز اعدام شد.

 


مسیر دسترسی به قلعه رودخان

مسیر فومن به قلعه رودخان، جاده ای زیبا و تمام آسفالت است. از مرکز فومن تا پارکینگ قلعه رودخان بیست و دو کیلومتر فاصله میباشد. برای راحت بودن رفت و آمد در مسیر قلعه تا پارکینگ حدود 1000 پله و مسیری حدود دو کیلومتر با خرده های سنگ و ملات ماسه - سیمان ساخته شده است .

فاصله مستقیم شهرهای ماکلوان، ماسوله و شفت تا قلعه هرکدام به ترتیب در حدود 25، 45 و 20 کیلومتر و از مسیر اصلی و آسفالت تا شهرهای فومن، ماکلوان و ماسوله هرکدام به ترتیب، 25، 35 و 60 کیلومتر میباشد.

زمان بازدید از قلعه در نیمه اول سال از ساعت 8 صبح الی 18 یا 19 عصر و در نیمه دوم سال تا ساعت 16 عصر میباشد.

جذابیت این قلعه در فصل بهار و تابستان به دلیل پوشش گیاهان و در فصل سرما به خاطر ریزش برگ ها و امکان دید بیشتر شما به دوردست است، ولی در فصل زمستان به دلیل لیز بودن سطح زمین و بسته بودن دکه ها از این قلعه تاریخی کوهستانی - جنگلی کمتر بازدید میشود.

 

 

اولسبلنگاه یکی از منطقه های ییلاقی و جاذبه های گردشگری در گیلان میباشد که در بین روستاهای ییلاقی ماسال، حائز اهمیت است.

در منطقه ییلاقی اولسبلنگاه وجود چشم اندازهای طبیعی با پوشش گیاهی متنوع و ساختمان هایی که با اسکلت چوبی ساخته شده اند، جذابیت این منطقه را برای مسافران و گردشگران چندین برابر کرده است.

اهالی ساکن در اولسبلنگاه از مردمان ماسال هستند که برای استراحت به این منطقه مراجعه میکنند. این روستا یک هتل و یک رستوران جهت پذیرایی گردشگران در تمام ایام سال دارد. مسافران و گردشگران میتوانند با اجاره ویلا و سوییت های واقع در ماسال و این روستا از طریق سایت ویلاجار بدون دغدغه به این مناطق ییلاقی سفر کنند.

نام این ییلاق از دو کلمه اولسا و بلنگاه شکل گرفته است که به معنی جایگاه بلندی است که درخت ممرز در آن می روید.

شنبه بازار که یکی از بازارهای هفتگی است، جزء پررونق ترین بازارهای استان گیلان به شمار میرود.
تنوع کالا و محصولات در این بازار نسبت به سایر بازارهای هفتگی بیشتر است. در این بازار انواع محصولات لبنی شامل پنیر و کره، ترشی های محلی و  انواع نهال به خصوص توت عرضه میشود

ماسال منطقه ای است سر سبز  با مساحتی حدود 622km که در غرب استان گیلان و در مجاورت کوه های تالش قرار گرفته و جمعیت آن تقریبا پنجاه هزار نفر است. وجه تسمیه ماسال از مازال یا مزال به معنی کوه یا کوه وار است. مردمان ماسال به زبان تالشی تکلم دارند و بسیار مهمان نواز هستند. منطقه ماسال به دلیل آب و هوای معتدل جلگه ای، قرار گیری در ناحیه مرطوب کوهستانی، داشتن جنگل ها، مراتع و ییلاق های باشکوه، آبشارهای طبیعی و غارها، یکی از مهم ترین منطقه های گردشگری در استان گیلان به شمار می رود و از دو بخش ماسال و شاندرمن تشکیل شده است. شغل مردم ماسال کشاورزی، پرورش دام و طیور، برنجکاری و پرورش پیله ابریشم است.

 

مکان های گردشگری و تفریحی در ماسال

منطقه گردشگری و ییلاقی ماسال جاذبه های تاریخی بسیاری دارد از جمله آنها میتوان موارد زیر را نام برد:

1- قلعه کول، النزه، شهرگاه، منطقه ییلاقی درآ
2- بام سبز که در 1 کیلومتری ماسال واقع شده و چشم انداز زیبایی از جلگه ماسال و شهرهای صومعه سرا و بندر انزلی دارد.
3- آبشار ویوز در کنار منطقه ییلاقی النزه ی شاندرمن، آبشار خون با ارتفاع حدود  15 متر، آبشار تولی نسا و آبشار رامینه با ارتفاع بیش از 10 متر
4- بزرگترین غار در ماسال، غار آویشو است که در 22 کیلومتری ماسال واقع شده است این غار دهانه ای به ارتفاع 15m دارد و از دهلیزهایی با ارتفاع حدود 50 تا 30 سانتی متر تشکیل شده است. در داخل آویشو رودخانه ای جاری است که به چندین آبشار بلند منتهی میشود و جذابیت این غار را چندین برابر کرده است. قندیل های آهکی در داخل غار قابل مشاهده است که ارتفاع بعضی از آنها بیش از 1 متر میباشد. البته غارنوردان به 1700 متر از این غار دسترسی دارند و برای عموم قابل استفاده نمیباشد. غار چسلی، غار کلچال و غار خندیله پشت از سایر غارهای موجود در ماسال میباشد.
5- در کنار رودخانه خالکایی، پارک ساحلی ماسال قرار دارد. از دیگر رودخانه های مهم در این منطقه، رودخانه مرغک در شاندرمن است.
6- ارتفاعات آلاله پشت یکی دیگر از مناطق دیدنی است که محل فوت میزا کوچک خان جنگلی است.
7- یکی دیگر از جاذبه های گردشگری ماسال که امکان سنگ نوردی در صخره های بلند آن و امکان کایاک سواری یا رفتینگ برای قایقران ها در رودخانه پرخروش این مکان دیدنی فراهم شده است، دیواره سنگی اسبه ریسه نام دارد.
8- شنبه بازار یکی از بازارهای هفتگی است که مثل دیگر شهرهای استان گیلان هر هفته برگزار میشود.
9- از دیگر جاذبه‌های طبیعی و توریستی ماسال، منطقه جنگلی طلاسکوه وآری دول، گردشگاه ریزه مندان، ییلاق شالماء، چلسی بیلگاه دون، اسپی دشت، دشت ویرگاه، رشت پشت، وشنه راه، واشیار، صی فی، اولسبلنگاه، نم نم پشت، خشکه دریا، تلارگاه ملومه بند، مناطق باستانی درخانه، گیله سرا، وردم است.

صنایع دستی

از صنایع دستی ماسال میتوان به شالبافی، گلیم بافی، حصیربافی، ابریشم بافی و چوب تراشی اشاره کرد.

 

سوغات ماسال

عسل طبیعی، پنیر تالشی، گردو، خوج، مرکبات، حلواهای محلی و برنج است.

 

زیارتگاه های ماسال

- بقعه آقا سید مهرعلی
- آقا سید رضا علی در دهکده شالما
- سید صفی الدین در منطقه میر محله
- بقعه امام زاده شفیع و ...